شگوفایی در فضای آنلاین زمانی که دارای تنوع عصبی (neurodivergent) هستید (Thriving online when you’re neurodivergent)
داشتن تنوع عصبی به این معناست که مغز شما به روش منحصربهفرد خود کار میکند و این یک نقطه قوت است. انترنت میتواند مکانی فوقالعاده برای یادگیری، خلق کردن و ارتباط برقرار کردن باشد، اما میتواند چالشهایی را نیز به همراه داشته باشد. این رهنما به شما کمک میکند تا تجارب آنلاین خود را به گونهای شکل دهید که احساس امنیت، حمایت و توانمندی کنید.
«تنوع عصبی» به چه معناست؟
مغز هر کس متفاوت است و هیچ روش «درست» واحدی برای فکر کردن یا بودن وجود ندارد. اگر شما دارای تنوع عصبی هستید، ممکن است متفاوت از دیگران فکر کنید، یاد بگیرید یا ارتباط برقرار کنید و این کاملاً عادی و درست است.
آیا میدانستید که تقریباً 1 نفر از هر 5 نفر، دارای تنوع عصبی میباشند؟ به طور مثال، آنها ممکن است autistic (مبتلا به اوتیزم)، dyslexic (اختلال در خوانش) یا dyspraxic (اختلال در هماهنگی حرکتی) داشته باشند، یا به ADHD (بیشفعالی و نقص توجه) یا Tourette’s syndrome (سندرم تورت) مبتلا باشند.
نقاط قوت (و چالشهای) شما در فضای آنلاین
دارای تنوع عصبی بودن میتواند تجارب آنلاین شما را به روشهای مثبت و همچنین دشوار شکل دهد. درک نقاط قوت و چالشهای تان میتواند به شما کمک کند تا ایمنتر بمانید و احساس اعتمادبهنفس بیشتری داشته باشید.
نقاط قوت شما میتواند شامل موارد ذیل باشد:
- خلاقانه فکر کردن و داشتن نظریههای منحصربهفرد
- داشتن علاقهمندیهای قوی و تمرکز عمیق
- صادق و صریح بودن
- نشان دادن همدلی و مراقبت از دیگران.
چالشهای شما میتواند شامل موارد ذیل باشد:
- مشکل در درک لحن صدا یا کنایه در پیامها
- احساس خستگی مفرط از محتوای بیش از حد
- اعتماد کردن آسان به مردم
- نشان دادن واکنشهای بسیار شدید به محتوای منفی یا ناراحتکننده.
در فضای آنلاین ایمن بمانید
عادتهای سالم ایجاد کنید
- وقفه بگیرید. وقت گذراندن در فضای آنلاین میتواند بسیار سریع بگذرد و خستهکننده باشد.
- در مورد آنچه میبینید تفکر انتقادی داشته باشید.
- قبل از پست کردن یا جواب دادن، کمی مکث کنید. در این صورت احتمال انجام کارهای خطرناک کمتر خواهد شد.
- وقتی چیزی گیجکننده یا استرسزا به نظر میرسد، درخواست کمک کنید.
از حریم خصوصی خود محافظت کنید
- تا زمانی که کسی را به خوبی بشناسید، حسابهای کاربری خود را خصوصی نگه دارید.
- رمزهای عبور یا معلومات شخصی خود را شریک نسازید.
- مخاطبینی را که به خوبی نمیشناسید یا کاملاً به آنها اعتماد ندارید، حذف کنید.
- مراقب حسابهای کاربری جعلی یا افرادی که در فضای آنلاین خود را به جای دیگران جا میزنند، باشید.
متوجه علائم هشداردهنده باشید
یاد بگیرید که علائم هشداردهنده زورگویی سایبری و سایر آسیبهای آنلاین را تشخیص دهید. تشخیص بعضی از رفتارهای آسیبرسان میتواند دشوار باشد. در این جا چند علائم هشداردهنده وجود دارد که میتوانید متوجه آنها باشید:
- کسی از شما میخواهد که تصاویر خصوصی یا معلومات شخصی خود را شریک سازید.
- فردی خود را به جای شخص دیگری جا میزند یا از یک پروفایل جعلی استفاده میکند.
- کسی که او را به خوبی نمیشناسید، شما را تحت فشار قرار میدهد تا گفتگو را به یک اپلیکیشن پیامرسان یا پلتفرم دیگر منتقل کنید.
- سن یا داستان یک فرد با آنچه در فضای آنلاین میگوید یا انجام میدهد همخوانی ندارد، به خصوص اگر قضایا از طرف آنها به سمت مسایل رمانتیک یا جنسی سوق داده شود.
زورگویی سایبری همچنان میتواند به روشهای غیرمستقیم و نامحسوس بروز کند. اینها بعضی از نشانههای رایج زورگویی آنلاین هستند:
- کسی از پستهای شما اسکرینشات میگیرد و آنها را با ایموجیهای خنده دوباره شریک میسازد.
- فردی در فضای آنلاین خود را به جای شما جا میزند یا یک حساب کاربری جعلی با نام شما میسازد.
- کسی شما را به یک گفتگوی گروهی دعوت میکند و سپس با شما بدرفتاری میکند.
- شما در محتوای توهینآمیز یا شوخیهای ناراحتکننده تگ میشوید.
اگر متوجه هر یک از این رفتارها شدید، مهم است که از افراد یا خدمات قابل اعتماد، کمک و مشوره بگیرید.
شما همچنین میتوانید این رفتار را به همان پلتفرم آنلاین گزارش دهید. رهنمای eSafety حاوی رهنمودهای مرحله به مرحله در مورد نحوه گزارش دادن محتوای آسیبرسان در پلتفرمها، اپلیکیشن ها و وبسایتهای مختلف است. اگر آن مرجع کمکی نکرد و آزار و اذیت بسیار جدی بود، آن را به eSafety گزارش دهید.
از ابزارهایی استفاده کنید که کار با فضای آنلاین را برای شما سادهتر میسازند
از کنترولهای کاربر و قابلیتهای دسترسی برای اصلاحات تجربه آنلاین خود بهره ببرید. اکثر پلتفرمهای اجتماعی، اپلیکیشنها، وبسایتها و گیم ها با توجه به نیازهای خاص شما، مجموعهای از کنترولها را برای انتخاب دارند. اینها چند نمونه از کارهایی است که میتوانید انجام دهید:
- محدودیتهای زمان استفاده از صفحه نمایش را در دستگاههای خود تنظیم کنید تا به شما در پیگیری مدت زمان صرفشده در اپلیکیشنها و پلتفرمهای مورد نظرتان کمک کند.
- از حالت مطالعه (reading mode) یا نماهای متنمحور (text-only) برای کاهش عوامل بی توجهی استفاده کنید. (معمولاً میتوانید این قابلیت را از طریق تنظیمات مرورگر خود فعال کنید.)
- یک ماسک صفحه نمایش (screen mask) به مرورگر خود اضافه کنید. این قابلیت معمولاً به جز یک قسمت خاص، بقیه صفحه نمایش را کمنور یا تاریک میکند تا به شما کمک کند در هر بار روی یک بخش یا متن مشخص تمرکز کنید.
- روشنایی صفحه نمایش را تنظیم کنید یا از فیلترهای نور آبی برای کاهش خستگی چشم استفاده کنید.
- برای کاهش درخشندگی و حساسیت، به خصوص در مکانهای کمنور، حالت را به dark mode (حالت تاریک) تغییر دهید.
- از tone indicators (شاخصهای لحن) استفاده کنید تا ارتباط متنی را آسانتر سازید؛ مانند j برای joking (شوخی کردن) و srs برای serious (جدی)، یا s برای sarcastic (کنایه آمیز). میتوانید از دوستانتان نیز بخواهید همین کار را انجام دهند تا سوءتفاهمها کاهش یابد.
- از یک screen reader (صفحهخوان) استفاده کنید تا متن و سایر عناصر روی صفحه کامپیوتر یا دستگاه را با صدای بلند بخواند و «سروصدای» بصری را حذف کند.
- استفاده از یک immersive reader (خواننده همهجانبه) را مد نظر قرار دهید تا تجربه خود را از طریق قابلیتهای مانند تبدیل متن به گفتار (text-to-speech)، تفکیک هجاها و انتخاب اندازه متن، فاصله و رنگ بهبود ببخشید.
- موضوعات یا مطالبی را که ممکن است برای شما ناخوشایند یا ناراحتکننده باشد، مسدود یا پنهان کنید. شما میتوانید از قابلیتهای داخلی در اپلیکیشنهای خبری استفاده کنید، مانند «داستانهای کمتر شبیه به این» یا «پنهان کردن همه داستانها از»، که اکثراً با ضربه زدن روی یک منوی سه نقطهای پیدا میشوند. بعضی از پلتفرمها همچنین به شما اجازه میدهند تا پستها، کمنت ها، پیامها و اعلانهایی را که شامل کلمات یا عبارات خاصی هستند، فیلتر کنید.
- در محیطهای پر سر و صدا، از گوشکی ها یا هدفونهای مجهز به سیستم حذف سر و صدا (noise-cancelling) استفاده کنید تا به تمرکز و آرام ماندن شما کمک کند.
جوامع ایمن و حمایت کننده را پیدا کنید
در این جا چند روش برای این که بدانید آیا فضاهای آنلاین شما ایمن هستند یا نه وجود دارد:
- آنها به شما اجازه میدهند تا خودتان باشید.
- آنها به حد و مرزهای شما احترام میگذارند.
- آنها مهربان هستند و شما را درک میکنند.
- آنها از افرادی که با آنها برخورد ناعادلانه میشود، حمایت میکنند.
همچنان برای شما نیز مهم است که:
- به دیگران احترام بگذارید
- در برابر نظرات مختلف پذیرا بمانید
- زمانی که اقدام کردن ایمن باشد، از دیگران حمایت و دفاع کنید.
چگونه کمک بگیریم
مهم است به یاد داشته باشید که بدون درنظر گرفتن سن تان، اگر تجربه تلخی در فضای آنلاین داشته اید، باید برای دریافت حمایت اقدام کنید – حتی اگر زیر 16 سال سن دارید و این اتفاق در یک پلتفرم شبکههای اجتماعی دارای محدودیت سنی رخ داده باشد. اگر هنوز حساب کاربری دارید، مشکلی برای شما پیش نخواهد آمد.
اگر در مورد چیزی یا کسی در فضای آنلاین مطمئن نیستید، یا احساس استرس، تحت فشار، سردرگمی، نگرانی یا ناامنی میکنید، میتوانید کارهای ذیل را انجام دهید:
- در مورد آن با یک بزرگسال قابل اعتماد صحبت کنید، مانند:
- پدر و مادر یا عمه/خاله
- یک مراقب
- یک معلم
- یک مربی
- یک شخص حمایت کننده در جامعه.
- به یک مرکز خدمات مشاوره و حمایتی مانند Kids Helpline - (برای سنین 5 تا 25 سال) با شماره تلیفون 1800 55 1800 یا از طریق سایت www.kidshelpline.com.au مراجعه کنید. این خدمات رایگان و محرمانه هستند و در 24 ساعت شبانه روز و 7 روز هفته برای گفتگو آمادگی دارند.
- محتوای آسیب رسان یا غیرقانونی، بشمولِ عکسها یا ویدیوهای جعلی (مخصوص اگر جنبه جنسی دارند) را به همان پلتفرمی که در آن دیدهاید گزارش دهید. رهنمای eSafety حاوی رهنمودهای مرحله به مرحله در مورد نحوه گزارش دادن محتوای آسیبرسان در پلتفرمها، اپلیکیشن ها و وبسایتهای مختلف است.
- اگر پلتفرم کمکی نکرد، از کسی بخواهید به شما کمک کند تا بررسی کنید آیا میتوان آن را در سایت eSafety.gov.au/report به نهاد eSafety گزارش کرد یا نه. eSafety میتواند در مورد زورگویی سایبری، سوءرفتار سایبری با کلانسالان و سوءاستفاده مبتنی بر تصویر (اشتراکگذاری یا تهدید به اشتراکگذاری تصاویر محرمانه و خصوصی بدون رضایت شخص داخل تصویر) و همچنین محتوای غیرقانونی و محدودشده تحقیق کند.
- از تنظیمات حریم خصوصی و ایمنی خود برای خاموش کردن نظرات و محدود کردن ارتباط با هر کسی که شما را تحت فشار قرار میدهد یا میترساند استفاده کنید – شما همچنین میتوانید آنها را بعد از گزارش دادن به پلتفرم، بلاک کنید.
سایر منابع مفید
سازمانها و منابع زیر را برای معلومات و حمایت بیشتر بررسی کنید:
Last updated: 28/07/2026